Sürekli Öğrenme Alışkanlığı Nasıl Kazanılır?

Sabah toplantısında patronunuz yeni bir yazılım modellemesinden bahsetti ve siz hiç duymadığınız terimlere boş gözlerle baktınız. Akşam eve dönerken metrodaki genç profesyonellerin yapay zekâ uygulamalarını tartıştığını duydunuz. Gece yatağa uzandığınızda içinizi bir tedirginlik sardı: "Acaba geride mi kalıyorum?"

Bu his, bugün milyonlarca beyaz yakalının ortak kabusu. Ancak bu tedirginliği bir fırsata çevirmenin yolu var ve sandığınızdan çok daha basit.

Bilgi Çağının Acımasız Gerçeği

Türkiye İstatistik Kurumu'nun Yetişkin Eğitimi Araştırması'na göre, ülkemizde yetişkinlerin hayat boyu öğrenme faaliyetlerine katılım oranı hâlâ Avrupa ortalamasının gerisinde seyrediyor. Bu durum, iş piyasasında ciddi bir yetkinlik açığı yaratıyor. Özellikle dijital dönüşümün hızlandığı son yıllarda, beş yıl önceki bilgilerle bugünün iş dünyasında ayakta kalmak neredeyse imkânsız hale geldi.

Peki bu durumu nasıl tersine çevirebiliriz? Cevap, sistemli ve sürdürülebilir bir öğrenme alışkanlığı geliştirmekte yatıyor.

Merak Duygusunu Yeniden Keşfetmek

Çocukluğumuzu düşünün. Her şeyi merak ederdik, her gördüğümüz yeni nesneyi incelemek isterdik, sürekli "neden" diye sorardık. Ne zaman bu merakı kaybettik? Muhtemelen okul sisteminin bize "doğru cevabı" ezberletmeye başladığı dönemde.

Yetişkin olarak öğrenmeye yeniden başlamanın ilk adımı, o çocuksu merakı geri kazanmaktır. Bunun için kendinize şu soruları sormayı deneyin: Bugün işte karşılaştığım hangi kavramı tam olarak anlamıyorum? Sektörümde son altı ayda neler değişti? Rakiplerimiz hangi yeni yaklaşımları benimsiyor?

Bu sorular, öğrenme ihtiyacınızı somutlaştırır. Belirsiz bir "kendimi geliştirmeliyim" düşüncesi yerine, net hedefler belirlemenizi sağlar.

Küçük Adımların Büyük Etkisi

TEGEP'in (Türkiye Eğitim Gönüllüleri Platformu) kurumsal eğitim araştırmasına göre, şirketlerde önem kazanacak yetkinliklerin başında "çeviklik" ve "sürekli öğrenme ve gelişim" geliyor. Ancak burada kritik bir nokta var: Sürekli öğrenme, günde sekiz saat ders çalışmak anlamına gelmiyor.

Etkili öğrenme alışkanlığı, günlük yaşamınıza entegre edilmiş küçük dozlardan oluşur. Her gün yirmi dakika, haftada üç gün bir saat veya hafta sonları birkaç saatlik bloklar... Önemli olan tutarlılıktır, yoğunluk değil.

Bir pazarlama uzmanını düşünün. Sabah işe giderken on beş dakikalık bir podcast dinleyerek dijital pazarlama trendlerini takip edebilir. Öğle arasında beş dakika ayırarak sektör haberlerini tarayabilir. Akşam yemeğinden sonra yarım saat online bir kurstan bir modül tamamlayabilir. Toplamda bir saatten az bir süre, ancak hafta sonunda fark edilir bir bilgi birikimi.

Zaman Yönetiminin Püf Noktaları

"Zamanım yok" cümlesi, çoğumuzun en büyük bahanesi. Oysa gerçek şu ki, zamanımız var; sadece nasıl kullandığımızın farkında değiliz.

Akıllı telefonunuzun ekran süresi istatistiklerine bir bakın. Günde ortalama kaç saat sosyal medyada geçiriyorsunuz? Bu sürenin sadece yüzde yirmisini öğrenmeye ayırsanız, ayda kaç saat eder? Muhtemelen on saatin üzerinde.

Zaman yaratmanın birkaç pratik yolu şöyle sıralanabilir:

• Beyin sabahın erken saatlerinde daha berrak çalışır ve dikkat dağıtıcılar henüz aktif değildir. Sabahs saatlerine sadece 30 dakikayı öğrenmeye ayırmak, gün içinde bulacağınız herhangi bir zamandan daha verimli olacaktır.

• Bekleme sürelerini değerlendirin. Doktor bekleme odası, kuaför sırası, trafik ışıkları... Bu "ölü zamanlar" aslında harika öğrenme fırsatlarıdır. Telefonunuza indirdiğiniz bir e-kitap uygulaması veya podcast, bu anları dönüştürebilir.

• Akşam rutininizi gözden geçirin. Televizyon karşısında geçirdiğiniz iki saatlik sürenin bir saatini öğrenmeye ayırmanız, haftalık yedi saat demektir. Yılda üç yüz altmış saat. Bu sürede, alanınızda uzmanlaşmanızı sağlayacak birden fazla kapsamlı eğitimi tamamlayabilirsiniz.

Öğrenme Kanallarını Çeşitlendirmek

Herkes aynı şekilde öğrenmez. Kimileri okuyarak, kimileri dinleyerek, kimileri yaparak öğrenir. Kendinizi tek bir yönteme mahkûm etmeyin.

• Kitaplar, hâlâ en değerli bilgi kaynaklarından biridir. Ancak fiziksel kitap okumak için zaman bulamıyorsanız, sesli kitaplar harika bir alternatiftir. Araç kullanırken, yürüyüş yaparken, ev işleriyle uğraşırken bile öğrenmeye devam edebilirsiniz.

• Çevrimiçi eğitimler ise son yıllarda muazzam bir çeşitlilik kazandı. Üniversitelerin açık dersleri, profesyonel eğitim platformları, sektör uzmanlarının hazırladığı kurslar... Her bütçeye ve her seviyeye uygun seçenekler mevcut. CourseCV platformu üzerinden farklı eğitim sağlayıcılarının içeriklerini karşılaştırarak, ihtiyacınıza en uygun programı bulabilirsiniz.

• Video içerikler, özellikle teknik konularda büyük kolaylık sağlar. Bir yazılım aracının nasıl kullanıldığını okumak yerine, adım adım gösteren bir video izlemek çok daha etkilidir.

• Yüz yüze atölyeler ve seminerler ise farklı bir değer sunar: etkileşim. Diğer katılımcılarla fikir alışverişi yapmak, sorularınızı doğrudan sormak, anında geribildirim almak... Bu deneyimler, öğrenmeyi derinleştirir ve kalıcı kılar.

Öğrendiklerinizi Hayata Geçirmek

Bilgi, uygulanmadığında uçup gider. Bu, eğitim biliminin en temel bulgularından biridir. Bir konferans dinlediniz, notlar aldınız, çok etkilendiniz. İki hafta sonra ne hatırlıyorsunuz? Muhtemelen çok az şey.

Öğrenilenleri kalıcı kılmanın en etkili yolu, hemen uygulamaya koymaktır. Yeni bir iletişim tekniği öğrendiyseniz, ertesi gün bir toplantıda deneyin. Yeni bir analiz yöntemi keşfettiyseniz, mevcut bir projenize uygulayın. Excel'de yeni bir formül öğrendiyseniz, haftanın raporu için kullanın.

Bir diğer güçlü yöntem de öğretmektir. Bir konuyu başkasına anlatmaya çalıştığınızda, kendi bilgi boşluklarınızı fark edersiniz. Bu boşlukları doldurmak için tekrar çalışırsınız ve böylece öğrenme derinleşir.

Blog yazmak, sosyal medyada paylaşım yapmak veya sadece bir arkadaşınıza anlatmak... Tüm bu aktiviteler, bilgiyi pekiştirir.

Engelleri Aşmak

Her öğrenme yolculuğunda engellerle karşılaşacaksınız. Bunları önceden bilmek ve hazırlıklı olmak, süreci kolaylaştırır.

Mükemmeliyetçilik, en yaygın tuzaklardan biridir. "Tam olarak anlayana kadar ilerlememeliyim" düşüncesi, çoğu zaman felce yol açar. Oysa öğrenme doğrusal değildir. Bazı konuları yarım anlayarak geçebilir, ileride geri dönebilirsiniz. Önemli olan, ilerlemektir.

Başarısızlık korkusu da güçlü bir engeldir. Yeni bir şey denediğinizde hata yapacaksınız. Bu kaçınılmaz. Ancak her hata, bir öğrenme fırsatıdır. Thomas Edison'un ampulü icat etmeden önce binlerce başarısız deneme yaptığını hatırlayın.

Bilgi bombardımanı, modern çağın özel bir sorunu. Her gün yüzlerce makale, video, podcast... Hangisini izlemeli, neyi okumalı? Bu karar yorgunluğu, hareketsizliğe yol açabilir. Çözüm, filtrelemektir. Kendinize birkaç güvenilir kaynak belirleyin ve sadece onları takip edin. Kalite, her zaman niceliğin önünde gelir.

MEB Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğü'nün sunduğu e-Yaygın platformu, ücretsiz ve akredite eğitim programlarıyla bu kaynaklar arasında önemli bir yer tutuyor. Devletin sunduğu bu imkânları değerlendirmek, hem bütçe dostu hem de güvenilir bir seçenektir.

Öğrenme Ortamı Oluşturmak

Çevreniz, alışkanlıklarınızı şekillendirir. Sürekli öğrenmeyi destekleyen bir ortam yaratmak, başarı şansınızı artırır.

Fiziksel çevrenizle başlayın. Evde bir "öğrenme köşesi" oluşturun. Dikkat dağıtıcılardan uzak, rahat, iyi aydınlatılmış bir alan. Burası zihinsel olarak "öğrenme moduna" geçmenizi kolaylaştırır.

Dijital çevrenizi de düzenleyin. Telefonunuzdaki dikkat dağıtıcı uygulamaları kısıtlayın veya kaldırın. Bunların yerine öğrenme uygulamaları koyun. Tarayıcınızın başlangıç sayfası, bir eğitim platformu olabilir.

İnsan çevreniz de önemli. Öğrenmeye değer veren insanlarla vakit geçirmek, motivasyonunuzu yüksek tutar. Bir öğrenme grubu kurmayı veya mevcut bir gruba katılmayı düşünün. Birlikte öğrenmek, yalnız öğrenmekten daha kolaydır.

Motivasyonu Sürdürmek

İlk heves geçtikten sonra, öğrenme alışkanlığını sürdürmek zorlaşır. Bunu aşmanın birkaç yolu vardır.

İlerlemenizi takip edin. Bir günlük tutun, tamamladığınız kursları listeleyin, öğrendiğiniz kavramları not alın. Bu kayıtlar, motivasyonunuz düştüğünde ne kadar yol aldığınızı hatırlatır.

Kendinizi ödüllendirin. Bir eğitimi tamamladığınızda, bir kitabı bitirdiğinizde küçük kutlamalar yapın. Bu pozitif pekiştireçler, beyninizin öğrenmeyi zevkli bir aktivite olarak kodlamasına yardımcı olur.

Büyük hedefleri küçük parçalara bölün. "Bu yıl veri analizi öğreneceğim" yerine "Bu hafta Excel'de pivot tabloları öğreneceğim" demek, çok daha motive edicidir. Her küçük başarı, bir sonraki adım için enerji verir.

Bugünden Başlayın

Sürekli öğrenme alışkanlığı, bir gecede edinilmez. Ancak her uzun yolculuk tek bir adımla başlar. Yarın değil, gelecek hafta değil, bugün başlayın.

Şu anda oturduğunuz yerde, yapabileceğiniz en küçük adım nedir? Belki telefonunuza bir podcast uygulaması indirmek. Belki yarınki yolculuk için dinleyeceğiniz bir bölüm seçmek. Belki sadece bir konu belirleyip "bunu öğrenmek istiyorum" demek.

O ilk adımı atın. Gerisini adım adım çözersiniz. Bugünün öğrenen profesyoneli, yarının vazgeçilmez çalışanıdır.

Kaynaklar:

1. MEB Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğü: https://hbogm.meb.gov.tr/

2. TEGEP Kurumsal Eğitim Araştırması: https://blog.tegep.org/yazi/tegep-2022-kurumsal-egitim-arastirmasi

3. TÜİK Yetişkin Eğitimi Araştırması: https://data.tuik.gov.tr/

4. BMI Business School İstanbul - Kurumsal Öğrenme Kültürü Araştırması