Nitelikli İnsanların İş Bulamama Sebebi Niteliksiz Adaylar mı?

Ayşe, on iki yıllık yazılım deneyimine sahip bir uzman. Prestijli bir üniversiteden mezun olmuş, uluslararası sertifikalarını almış, her pozisyonunda somut başarılar elde etmiş. Altı aydır iş arıyor. Onlarca başvuru yapmış, çoğundan yanıt bile alamamış. Mülakat aşamasına geçebildiği birkaç şirkette ise kendisinden daha az deneyimli görünen adayların tercih edildiğini öğrenmiş.

Mehmet ise üç yıllık deneyime sahip bir yazılım geliştirici. CV'sinde aslında hiç kullanmadığı programlama dillerini "ileri seviye" olarak belirtmiş. Referans olarak eski bir arkadaşını "takım lideri" diye göstermiş. Geçen ay, Ayşe'nin de başvurduğu o pozisyona yerleşti.

Bu hikaye maalesef defalarca yaşanan bir gerçek. İş piyasasında sessiz bir kriz yaşanıyor ve bu krizin en büyük mağdurları, ironik bir şekilde, gerçekten nitelikli olan adaylar.

Sayılarla Görünmez Kriz

LinkedIn'in 2025 İş Değişimi Raporu çarpıcı bir veri sunuyor: İnsan kaynakları profesyonellerinin %73'ü, aldıkları başvuruların yarısından azının gerçekten tüm kriterleri karşıladığını belirtiyor. %64'ü ise nitelikli aday bulmanın giderek zorlaştığını söylüyor.

Peki bu nasıl mümkün olabiliyor? İşsizlik oranları tartışılırken, diplomalı genç sayısı her yıl artarken, şirketler neden yeterli nitelikli aday bulamadıklarından şikayet ediyorlar?

Cevabın bir kısmı, CV sahteciliğinin yarattığı gürültüde gizli. Bir iş ilanına ortalama iki yüz elli başvuru geliyor. Bunların %75 ile %88'i, pozisyonun gerektirdiği nitelikleri taşımıyor. Ancak bu adayların önemli bir kısmı, CV'lerini o pozisyona uygun görünecek şekilde süslemiş durumda.

Yedi Saniyede Adalet Mümkün mü?

İnsan kaynakları uzmanları her bir CV'ye ortalama yedi saniye ayırıyor. Bu süre, bir kahve yudumlama süresinden bile kısa. Bu yedi saniyede, on sayfalık bir kariyer geçmişini değerlendirmek, abartıları tespit etmek, gerçek yetkinlikleri anlamak mümkün değil.

İşte tam bu noktada sahte CV'ler devreye giriyor. Doğru anahtar kelimeleri kullanan, popüler becerileri sıralayan, etkileyici unvanlar taşıyan bir CV, ilk elemeden geçme şansını artırıyor. Gerçekten o becerilere sahip olup olmadığınız, çoğu zaman çok daha sonra ortaya çıkıyor; bazen de hiç çıkmıyor.

Teamable'ın gerçekleştirdiği bir araştırma bu durumu somutlaştırıyor. Teknoloji devlerinde işe alınan, ancak önceki şirketler tarafından reddedilen mühendislerin %88'i, başvuruları hiç incelenmediği için elenmişti.

Yani yüzlerce nitelikli aday, sadece ilk tarama algoritmasına takıldığı için fırsat bile bulamıyor.

Sahte Yetkinliklerin Gerçek Bedeli

Bir pozisyona sahte becerilerle yerleşen kişi, o pozisyon için gerçekten uygun olan birinin önüne geçmiş oluyor. Bu sadece bireysel bir haksızlık değil, sistemik bir soruna dönüşüyor.

Örneğin bir şirket yazılım geliştirici arıyor. Gelen yüzlerce başvuru arasından, CV'sinde en etkileyici beceri listesine sahip olanları kısa listeye alıyorlar. Bu adaylardan biri, aslında o teknolojileri temel düzeyde bilen ama ileri seviye olarak gösteren biri. Mülakatta da ezberlenmiş cevaplarla idare ediyor. İşe alınıyor.

Üç ay sonra, projelerde aksamalar başlıyor. Ekip arkadaşları ek yük üstlenmek zorunda kalıyor. Yönetici zamanının önemli bir kısmını bu kişiyi yönlendirmeye harcıyor. Altı ay sonra kişi ya istifa ediyor ya da çıkarılıyor. Şirket yeniden işe alım sürecine giriyor.

Bu süreçte, gerçekten o becerilere sahip olan aday ne yaptı? Muhtemelen başka bir yere başvurdu, belki daha düşük bir pozisyonu kabul etti, belki de hâlâ iş arıyor.

Güven Erozyonu ve Zincirleme Etkiler

CV sahteciliği, iş piyasasında genel bir güven erozyonuna yol açıyor. İşverenler, başvurulara şüpheyle yaklaşmaya başlıyorlar. Her beyan sorgulanır hale geliyor. Referanslar daha sıkı kontrol ediliyor, bazen de hiç kontrol edilmiyor çünkü zaten güvenilmeyeceği düşünülüyor.

Bu güvensizlik ortamı, paradoksal olarak dürüst adayları daha da dezavantajlı konuma düşürüyor. Mütevazı bir şekilde sunulan gerçek yetkinlikler, abartılı rakiplerin yanında sönük kalıyor. Dürüst bir aday, "Excel'de orta düzeydeyim" derken, rakibi "Excel'de uzman seviyedeyim, VBA ile kompleks makrolar yazıyorum" diyebiliyor. İK uzmanı, yedi saniyelik taramasında hangisini seçecek?

İşverenler de bu durumun farkında olmaya başladılar.

Fortune dergisinin 2025 başındaki haberine göre, işe alım yöneticileri her zamankinden daha fazla başvuru alıyorlar ancak adayların doğru becerilere sahip olmadığından şikayet ediyorlar.

Bu paradoks, tam da sahte CV'lerin yarattığı kirlilikten kaynaklanıyor.

Fazla Nitelikli Olmak Neden Dezavantaj?

İş piyasasının bir diğer tuhaf dinamiği, "fazla nitelikli" damgası. Deneyimli profesyoneller, bazen pozisyonlar için "overqualified" yani gereğinden fazla nitelikli bulunarak reddediliyorlar.

İşverenlerin bu yaklaşımının ardında bazı korkular yatıyor: Bu kişi hemen terfi bekleyecek, daha yüksek maaş talep edecek, kısa sürede ayrılacak, pozisyondan tatmin olmayacak. Bu korkular bazen haklı olabilir, ancak çoğu zaman nitelikli adayları kapı dışarı bırakmanın gerekçesi haline geliyor.

Sonuç olarak ortaya garip bir tablo çıkıyor: Bir yanda nitelikleri abartarak pozisyona sızan adaylar, diğer yanda gerçek nitelikleri yüzünden reddedilen profesyoneller. Peki ortada kim kalıyor? İşe gerçekten uygun olanlar çoğu zaman görünmez hale geliyor.

Mülakat Süreçlerindeki Kör Noktalar

Mülakat süreçleri de bu sorunu çözmekte yetersiz kalıyor. Geleneksel mülakatlar, adayların kendilerini sunma becerilerini ölçüyor; gerçek iş performanslarını değil. İyi bir hikaye anlatıcısı, ortalama yeteneklere sahip olsa bile mülakatta parlayabiliyor.

Referans kontrollerinin etkinliği de tartışmalı. Referansların yalnızca yüzde beşi geri dönüş yapıyor. Adaylar zaten kendileri hakkında olumlu konuşacak kişileri referans olarak veriyorlar. Bazıları daha da ileri giderek arkadaşlarını veya aile üyelerini sahte unvanlarla referans gösteriyorlar.

Beceri testleri ve teknik değerlendirmeler daha objektif sonuçlar verse de her pozisyon için uygulanması zor. Üstelik bu testlere hazırlık kaynakları da yaygınlaştıkça, gerçek yetkinliği ölçmek zorlaşıyor.

CourseCV Nitelikli Adayları Görünür Kılıyor. Nasıl mı?

Her karanlık tablonun içinde bir ışık noktası vardır. CourseCV, tüm bu birbirini etkileyen olumsuz zincirler içinde doğrulanmış CV sistemi getirerek, hem nitelikli insanların sayısız başvuru içinde görünür olmasını sağlıyor hem de işverenler için istihdam süreçlerini sağlıklı ve verimli bir hale getiriyor.

Dijital rozetler ve doğrulanabilir kimlik bilgileri, adayların gerçek yetkinliklerini kanıtlamalarına olanak tanıyor. Adayların eğitim geçmişleri, sertifikaları ve iş deneyimleri dijital ortamda doğrulanabilir hale geldiğinde, sahte bilgilerle rekabet etmek zorunda kalmazlar. İşverenler de yedi saniyelik taramada bile güvenilir bilgiye ulaşabilirler.

Siz de CourseCV'ye üye olarak doğrulanmış CV sisteminde profilinizi oluşturabilirsiniz.

Nitelikli Adaylar İçin Stratejik Öneriler

Bu zorlu ortamda nitelikli adayların öne çıkması için bazı stratejiler geliştirebiliriz.

• Birincisi, doğrulanabilirlik ön plana çıkmalı. Aldığınız her sertifikanın, tamamladığınız her eğitimin dijital bir kaydı olmalı. LinkedIn profilleri, GitHub hesapları, portfolyo siteleri gibi üçüncü taraf platformlardaki varlığınız, CV'nizdeki iddiaları desteklemeli.

• İkincisi, somut sonuçlara odaklanın. "Satış ekibini yönettim" yerine "satış ekibini yöneterek yıllık geliri yüzde yirmi beş artırdım" demek, hem daha etkileyici hem de doğrulanması daha kolay. Rakamlar, metrikler ve ölçülebilir başarılar, soyut beceri listelerinden daha güçlüdür.

• Üçüncüsü, ağ oluşturmaya yatırım yapın. İşe alımların önemli bir kısmı referanslar ve tanıdıklar aracılığıyla gerçekleşiyor. Sektörünüzdeki insanlarla gerçek ilişkiler kurmak, bir CV'den çok daha güçlü bir güvence sağlar.

Sistemik Çözümler Gerekiyor

Bireysel stratejiler önemli, ancak asıl çözüm sistemik düzeyde olmalı. İşverenlerin işe alım süreçlerini yeniden tasarlamaları gerekiyor. Yapılandırılmış değerlendirmeler, beceri tabanlı testler ve çoklu aşamalı süreçler, CV sahteciliğinin etkisini azaltabilir.

Araştırmalar, yapılandırılmış değerlendirme süreçlerinin yanlış işe alımları yüzde seksen dokuz oranında azalttığını gösteriyor. Bu ciddi bir rakam. Şirketlerin bu yöntemlere yatırım yapması, hem kendi kaynaklarını korumaları hem de nitelikli adaylara hak ettikleri fırsatları sunmaları açısından kritik.

Eğitim kurumları ve sertifikasyon kuruluşları da dijital doğrulama sistemlerine geçmeli. Bir diplomanın veya sertifikanın gerçekliğinin saniyeler içinde doğrulanabilmesi, sahtecilik motivasyonunu önemli ölçüde azaltacaktır.

Gerçek Değer Eninde Sonunda Ortaya Çıkar

İş piyasasının mevcut dinamikleri, nitelikli adayları hayal kırıklığına uğratabilir. Dürüstlük bazen cezalandırılıyor gibi görünebilir. Ancak uzun vadeli kariyer başarısı, sahte temeller üzerine inşa edilemez.

Yalan söyleyerek işe girenlerin yüzde seksen biri bir noktada yakalanıyor. Yakalananların yarısından fazlası işten çıkarılıyor. Dijital ayak izleri kalıcı hale geldikçe, geçmişte söylenen yalanların gelecekte karşınıza çıkma olasılığı artıyor.

Nitelikli adaylar için bugünkü zorluklar geçici olabilir. Teknoloji, doğrulama süreçlerini her geçen gün daha etkin hale getiriyor. İşverenler, yanlış işe alımların maliyetini fark ettikçe daha dikkatli süreçler tasarlıyorlar. Ve en önemlisi, gerçek yetkinlik, sahte iddialardan her zaman daha sürdürülebilir bir değer sunar.

Bugün belki bir sahte CV sahibi önünüze geçmiş olabilir. Ama yarın, o kişinin gerçek yetkinlik eksikliği ortaya çıktığında, sizin değeriniz daha net anlaşılacaktır. Sabırlı olun, yetkinliklerinizi geliştirmeye devam edin ve kendinizi doğrulanabilir şekillerde sunun. Çünkü uzun vadede kazanan, her zaman gerçek değerdir. Ancak en kestirme yolun, CourseCV'ye katılmak olduğunu da hatırlatmak isteriz.